Antur Mewn i Ddyfarnu

I ddechrau rydw i am ymddiheuro gan fy mod i ddim wedi gallu diweddaru’r blog. Yn anffodus roedd mis Tachwedd yn hynod o brysur bryd aeth llawer o bethau o le, fel fy laptop. Mae wedi cael i drin felly ddylwn allu parhau. Hefyd ym mis Tachwedd wnes i gael cymhwyster dyfarnu trwy Cleddyfa Cymru. Mae rhaid imi ddiolch Mark Ridsdale am drefnu a’r dyfarnwr FIE gwych Lynn Melia pwy wnaeth rhedeg y cwrs. Wnes i elw o ei phrofiad, gan ei fod wedi helpu fi ddod yn ddyfarnwr gwell.

Ers imi ddod ‘nôl i gleddyfa dydw i byth wedi osgoi dyfarnu hyd yn oed os mae’n gallu fod braidd yn hallt. Bron pob wythnos mae rhywun yn cwyno am ddyfarnwr pêl-droed pam mae rhaid imi gyfaddef rydw i wedi cyhuddo ambell ddyfarnwr rygbi o fod yn anobeithiol. Pa fath o megalomaniac sydd angen dyfarnu? Mae’r safbwynt yn gwbl annheg achos rydym yn dibynnu ar ddyfarnwyr i allu cynnal gemau a bowts mewn ffurf saff a teg. Wrth gwrs maen nhw’n gallu creu camgymeriadau, gan i fod yn amhosib plesio pawb. Ond pwy sydd heb greu gwall mewn sefyllfa anodd? Er ddweud hynny doedd e ddim wedi dodi fi off. Yn fy mlwyddyn gyntaf fel myfyriwr isradd rwy’n cofio cyn capten y tîm cleddyfa yn awgrymu imi wneud cymhwyster achos “os bydd rhywun yn dalau wyt ti wastad yn gallu cyfeirio at y cymhwyster” Wnes i ddim dilyn y cyngor achos doeddwn i methu ffeindio cwrs cyfleus. Rwy’n folon deithio i unrhyw le ar gyfer cleddyfa, doeddwn i fethu cyfiawnhau taith tri diwrnod ben dant gan fy mod i ddim yn ffan o Dde Ddwyrain Lloegr. Er ddweud hynny roedd cwrs yn Lerpwl pryd oeddwn yn byw ym Mangor. Doeddwn i ddim wedi mynd gan i fod ar y rhin dydd oeddwn yn helpu rhedeg cystadleuaeth. Wrth edrych nôl rwy’n difaru yn faith doeddwn i ddim yna. Felly pryd wnes i glywed bod Cleddyfa Cymru am cynnal cwrs dyfarnu wnes i dangos fy niddordeb mor gyntaf ag yn bosib.

Rydw i wastad wedi teimlo’n cymwys wrth ddyfarnu er fy mod i’n cydnabod fy ngwendidau. Rwy’n cofio cystadlu mewn cystadlaethau tîm Cleddyfa Cymru. Wnes i ddyfarnu’r ffwyl un wythnos a sabr y nesaf. Ar bob achlysur wnaeth neb cwestiynu’n penderfyniadau (hyd yn oed ar ôl imi gael tariad ar y pen). Ar ôl un penderfyniad wnaeth y bois Vale cynhyrfu ond i fod yn onest arnaf i oedd y bai, doeddwn i ddim yn glir. Unwaith wnes i esbonio pam oeddwn fethu rhoi pwynt, tariad ar ganol y cleddyfau felly roedd yn amhosib dyfali a oedd pari neu guriad aethon nhw’n dawel. Ond mae’n steil o ddyfarnu gwastad wedi bod yn disgrifiol ac yn seiliedig ar gleddyfwr wnes i ddod ar draws ym Mangor. Rhywbeth fe fydd rhaid imi addasi os oeddwn am gael cymhwyster. Am ryw reswm dydw i byth wedi bod yn grêt gydag arwyddion llaw, siŵr o fod achos y ffurf ad hoc wnes i ddysgu’r rheolau. Agwedd arall fydd rhaid imi ganolbwyntio ar.

Rwyf wastad wedi credu bydd cleddyfa yn well os oedd dyfarnwyr yn disgrifio’r symudiadau. I fod yn onest fe allant nhw ddim bod gwaeth na rhai sylwebwyr. Gan fod gwell gyda fi ddisgrifio’r symudiadau wrth ddyfarnu plant bach felly maen nhw’n deall y sbort yn well. Er ddweud hynny rwy’n hollol ymwybodol pam dydy hyn ddim wedi cael i fabwysiadu yn rhyngwladol. Mae cleddyfa yn boblogaidd ar draws y byd felly fydd yn annheg os oedd y dyfarnwyr yn trafod mewn Saesneg, Ffrangeg, Cymraeg neu unrhyw iaith arall yn unig. Dyma pryd mae’n hoff agwedd, ac rwy’n ddweud hynny’n gwbl goeglyd, arwyddion llaw yn dod. Maent yn cael i ddefnyddio felly bydd ffurf bydd pawb gydag yn deall. Hefyd bydd gystadlaethau yn arafu os fydd dyfarnwr am ddisgrifio pob symudiad. Felly wrth ystyried amserau neuaddau, teledu neu’r we mae’n rhwydd gweld pam mae arwyddion mor bwysig. Gwendid arall ydy’r ffaith doeddwn i ddim mor ymwybodol o’r rheolau a ddylwn i fod. O’r blaen doeddwn i ddim yn gwybod beth oedd maent piste. Gan fod maent dap ffwyl byth wedi bod yn bwys gan fy mod i’n mesur e gyda’n llaw.

Felly ar fore oer ym mis Tachwedd wnes i drafaeli i’r Ganolfan Genedlaethol Chwaraeon Cymru. Wnes i lwytho’r rheolai materol a technegol diweddar i’r ffôn. Hefyd es i a’n pad ysgrifennu a nifer fawr o offer arfdy. Doeddwn i ddim yn siŵr beth i ddod felly wnes i bacio’r bag gydag un rhywbeth tebyg i’r cyfarpar mewn y Leon Paul Referee Kit Holder. Aeth y cwrs yn o lew gan fod y cyngor ymarferol a damcaniaethol yr union beth oedd eisiau i wellaf yn wendidau. Yn olaf wnaethon ni prawf a doeddwn i fethu helpu ond teimlo’n oer. Aeth y prawf yn iawn gan fod tymhered yr ystafell yn iawn ond dydw i fethu osgoi teimlo’n oer wrth wneud profion. Er ddweud hynny rydw i nawr yn gwybod beth mae myfyriwr chemeg yn teimlo fel gan fy mod i byth wedi gwneud cymaint o gwestiynau amlddewis yn fy myw. Roedd y cwrs mewn dau rhan, y theori (wedi cwblhau) ac yn ail y rhan ymarferol fe fydd yn cymryd rhan yn y Gystadleuaeth Ffwyl Ieuenctid Cymru. Ond cyn imi gyrraedd gwnes i ddyfarnu cystadleuaeth Farsity Clwb Cleddyfa Prifysgol Aberystwyth. Gwnaeth y gyn llywydd y clwb bachu fi i ddyfarnu’r sabr. Aeth pum gem tîm o’n blaenau gydag arweiniad clir a braidd dim cwynion. Roedd yn ymarfer arbennig o dda a rhywbeth wnes i deimlo’n rhwyddach nag ymarfer o flaen fideo. Wnes i adael gyda gwen ar fy wyneb a’r teimlad fy mod i wedi gwneud jobin dda. Roeddwn i dal yn gallu clywed lleisiau o “diolch yn fawr” a “pob lwc” dal yn fy mhen, rhywbeth fydd wedi mynd y bore trannoeth.

Cyrhaeddais yn gynnar yn amcan beth oedd ymlaen. Dim ond tan imi gael y ddalen Poole (neu daflenni Poole yn fy achos i) wnes i werthfawrogi faint o waith caled syn mynd i redeg cystadleuaeth cleddyfa. Doedd o ddim yn hir tan fy mod i’n teimlo fel Rhod Gilbert ar un o’i rhaglennu Profiad Gwaith, yn enwedig yr un daith bws gan fod gen i restr yn fy mhen mor fawr ag rhestr siopa bwyd Eamonn Holmes (neu jôc debyg). Roedd trefnu deg cleddyfwyr o dan 10 mlwydd oed, llawer yn cymryd rhan yn eu cystadleuaeth gyntaf, yn braidd o her. Am berson oedd yn blentyn unig roedd hyn yn dipyn o gamp, ond dydych fethu a chyhuddo fi o osgoi her. Gyda help Lynn, wnaeth edrych ar y plastrons (rydw i dal i ffeindio’r broses hon yn od), es i mewn i’n stride. Fel oeddwn yn disgwyl roedd rhai o’r plant yn swil, ond oeddwn yn teimlo fy mod i’n cynnal y Poole mewn ffurf ddiogel. Er fy mod i byth yn gallu cael nhw i eistedd ble oeddwn i eisiau. Wrth gwrs rhwng y bowts roeddwn i’n edrych a’r daflen poole fel gwallgofon rhag ofn imi wneud camgymeriad fydd yn effeithio’r canlyniadau. Er ddweud hyn roeddwn i’n dod ymlaen yn dda gyda’r plant, ond roedd i wedi cael i symud i piste arall er fy mod i’n teimlo’n fwy cyfforddus gyda’r sefyllfa. Wedyn cefais grŵp oedran hyn, ble oedd mwy o amrywiaeth yn arddull y cleddyfa, tra bod rhywun arall wedi cymryd dros y daflen Poole. Ar ôl hyn cefais frêc am dri chwarter awr o egwyl cyn imi gael y rowndiau terfynol y dan 10 mlwydd a’r rowndiau terfynol a cynderfynol y dan 12 i ddyfarnu. Ar ôl bach o anhrefn gyda’r sgôr (sori) aeth y rownd gynderfynol gyntaf yn dda ac roeddwn yn teimlo’n gyfforddus ac yn barod i fynd drwy’r taflenni. Ond cyn imi allu ddechrau’r DE nesaf cefais i lusgo i ddyfarnu grŵp oedran arall, wedyn cael i dynnu’n gyfan gwbl. Roedd hyn braidd yn rhwystredig, yn y pen draw wnes i helpu dyfarnwr arall i wneud siŵr nad oedd un o’r cleddyfwyr ddim yn gorchuddio a gwylio’r ffwyl yn Turin. Ond yn y pen draw cefais amser i asesu’n hunain. Nid wyf yn gwybod pam, efallai tôn y llais neu’r ffordd mae’n geg yn symud yr awyr, ond ni allaf weiddi neu sibrwd yn Saesneg, gallaf yn y Gymraeg, ond nid yn Saesneg. Hefyd gallwn i fod wedi gwneud y penderfyniad bach yn gliriach, rwy’n mynd i gyfuno’n steil ddisgrifiadol a’n un newydd gydag arwyddion llaw. Er ddweud hynny wnes i basio, gan fy mod wedi cael gwahoddiad i’r Gystadleuaeth Ragbrofol Ieuenctid Prydain, felly ni allai wedi bod mor wael â hynny.

I orffen os allwch ddod o hyd i gwrs fe fyddwn yn annog chi i wneud e. Rydw i yn barod eisiau gweld os allaf fynd lan lefel gan fod angen llawer mwy o ddyfarnwyr ar cleddyfa. Hefyd rwyf wedi ychwanegu sgil newydd i’ n arsenal.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s